Kuki inzoka, inyamaswa itinywa, yabaye ikimenyetso cy’ubuvuzi?

Iyo umuntu abonye inzoka, akenshi igitekerezo cya mbere kimujyamo ni ubwoba, cyane cyane iyo ari inzoka atazi niba ari uburozi cyangwa idafite uburozi. Ariko nubwo inzoka ari inyamaswa itinywa n’abantu benshi, imaze imyaka ibihumbi ifite umwanya wihariye mu mateka y’ubuvuzi.

Ni yo mpamvu iyo ugeze ku bitaro, kuri ambulance, ku bigo by’ubuvuzi cyangwa ahandi hatangirwa serivisi z’ubuzima, ushobora kubona ikimenyetso cy’inzoka izengurutse inkoni.

Iki kimenyetso kizwi nka Rod of Asclepius, cyangwa Inkoni ya Asclepius, kandi ni kimwe mu bimenyetso bizwi cyane bifitanye isano n’ubuvuzi no gukiza.

                         Asclepius yari muntu ki?

Asclepius ni izina rifite amateka akomeye mu migani y’Abagereki ba kera. Yafatwaga nk’umuntu ufite ubumenyi budasanzwe mu kuvura no gukiza indwara, ku buryo yaje gufatwa nk’uhagarariye ubuvuzi.

Mu bishushanyo n’ibimenyetso byamwerekanaga, hakunze kugaragara inkoni imwe izengurutswe n’inzoka imwe.

Uko ibihe byagiye bihita, iyo nkoni n’inzoka byaje guhuzwa n’ibitekerezo byo kuvura, gukira no kurengera ubuzima, maze ikimenyetso gikomeza gukwirakwira mu rwego rw’ubuvuzi.

Uyu munsi, ni kimwe mu bimenyetso bizwi cyane ku rwego mpuzamahanga bifitanye isano n’ubuvuzi.

                    Ariko kuki ari inzoka?

Iki ni cyo kibazo gishobora gutuma abantu benshi bibaza impamvu inyamaswa itinywa na benshi ari yo yahiswemo nk’ikimenyetso cyo gukiza abantu.

Abashakashatsi ku mateka y’ubuvuzi bagaragaza ko inzoka yari ifite ibisobanuro bitandukanye mu mico ya kera. Ku ruhande rumwe yaratinywaga kubera uburozi n’ubushobozi bwo gukomeretsa cyangwa kwica; ku rundi ruhande, yari ifite aho ihurira n’ibitekerezo by’ubuzima, kuvugurura no gukira.

Kimwe mu bintu byatumye inzoka ihuzwa n’ibi bitekerezo ni uko isuka uruhu rwayo. Mu bitekerezo bya kera, ibyo bishobora kuba byaratumye abantu bayihuza no kuvugurura ubuzima cyangwa gutangira bundi bushya.

Ariko ibi ni bimwe mu bisobanuro byagiye bitangwa mu mateka. Ntabwo bivuze ko ari yo mpamvu imwe kandi yemejwe ko ari yo yonyine yatumye inzoka iba ikimenyetso cy’ubuvuzi.

Hari n’inzoka izengurutse igikombe

Niba warigeze kureba ikirango cya farumasi, ushobora kuba warabonye ikindi kimenyetso kirimo inzoka izengurutse igikombe.

          Iki kizwi nka Bowl of Hygieia, cyangwa Igikombe cya Hygieia.

Hygieia yari umwe mu bantu bafite umwanya ukomeye mu migani y’Abagereki ijyanye n’ubuzima n’isuku. Ni yo mpamvu igikombe n’inzoka byaje kuba ikimenyetso gikunze guhuzwa na za farumasi n’umwuga w’abafamaseri.

Bityo, nubwo ibimenyetso byombi bifite inzoka, bifite amateka n’imikoreshereze bitandukanye.

                 Kuki tuyibona kuri ambulance?

Iyo ubonye ambulance ifite ikimenyetso cy’inzoka izengurutse inkoni, akenshi iba ari ugukoresha ikimenyetso kimenyerewe mu rwego rw’ubuvuzi.

Rod of Asclepius yakomeje gukoreshwa mu rwego rw’ubuvuzi no gutabara, ku buryo ushobora kuyibona ku bigo by’ubuzima, ku mashyirahamwe y’abaganga, ku bikoresho by’ubuvuzi ndetse no ku modoka zitwara abarwayi.

Ikimenyetso gifasha abantu guhita bamenya ko ikintu cyangwa ikigo gifitanye isano n’ubuvuzi n’ubuzima.

Inzoka imwe si kimwe n’inzoka ebyiri

Hari ikindi kintu gishobora gutera urujijo.

Hari ikimenyetso kirimo inzoka ebyiri zizengurutse inkoni ifite amababa. Icyo ni Caduceus.

Mu mateka ya kera y’Abagereki, Caduceus yari ifitanye isano na Hermes, wari intumwa y’Imana kandi ugahuzwa n’ibikorwa bitandukanye birimo ubucuruzi n’ubutumwa.

Ni ukuvuga ko mu mateka, Caduceus itari cyo kimenyetso nyamukuru cy’ubuvuzi. Ahubwo Rod of Asclepius, irimo inzoka imwe n’inkoni, ni yo ifite isano ikomeye n’ubuvuzi bwa kera.

Nubwo bimeze bityo, Caduceus na yo yaje gukoreshwa nk’ikimenyetso cy’ubuvuzi ahantu hamwe, cyane cyane muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bituma abantu benshi batandukanya ibyo bimenyetso bibiri.

Inyamaswa itinywa ihinduka ikimenyetso cyo gukiza

Amateka y’inzoka mu buvuzi agaragaza uburyo ikimenyetso gishobora guhindura igisobanuro uko ibihe bihinduka.

Inzoka ishobora gutera ubwoba umuntu uyibonye mu nzira, ariko mu mateka y’ubuvuzi yahindutse ikimenyetso gifite ibisobanuro bifitanye isano no kuvura, gukira, ubuzima no kuvugurura.

Iyo ubonye rero inzoka imwe izengurutse inkoni ku kimenyetso cy’ibitaro, ambulance cyangwa ikindi kigo cy’ubuzima, ntibiba ari ukubera ko inzoka ari inyamaswa ivura abantu.

Ahubwo ni ikimenyetso cyakomotse ku mateka n’imyemerere ya kera, cyane cyane ku murage w’Abagereki, maze uko ibinyejana byagiye bihita kigenda gihuzwa n’umwuga w’ubuvuzi kugeza ubwo kimenyekana henshi ku isi.